TRUYỆN THỨ I
Ngu Thuấn

 
Một vị vua trong Ngũ Đế thời thượng cổ họ Diêu tên là Thuấn, một trang hiếu tử. Sau được vua Nghiêu, hiệu là Đào Đường gả hai người con gái là Nga Hoàng và Nữ Anh, rồi lại truyền ngôi báu cho. Vua Thuấn lên ngôi đặt niên hiệu là Đường Ngu.
Nguyên cha của Thuấn là người hung bạo, không biện biệt được người hay kẻ dỡ, người đương thời đặt tên là Cổ Tẩu (người mù mắt). Mẹ của Thuấn mất sớm, Cổ Tẫu tục huyền với người đàn bà sau này sinh ra Tượng. Vì có lời gièm pha của người kế mẫu và đứa em ngỗ nghịch cùng cha khác mẹ, Cỗ Tẫu không ưa Thuấn và định bụng giết đi. Biết thế, nhưng Thuấn vẫn trọn gìn chữ hiếu đối với cha và người dì ghẻ ác nghiệt, hòa thuận với đứa em độc ác, không một lời than oán. Khi cha bắt đi cày ở đất Lịch Sơn cốt tìm cách trừ đi, vì nơi đây có tiếng là nhiều thú dữ hay ăn thịt người. Nhưng tấm lòng hiếu thảo và hòa mục của Thuấn động đến lòng trời, cả đàn voi ra giúp Thuấn cày đất và muông chim vô số đáp xuống nhặt cỏ hộ. Thấy không hại được Thuấn Cổ Tẫu và người dì ghẻsai Thuấn đánh cá ở Hồ Lôi Trạch, nơi có nhiều sóng to gió lớn, nhưng khi Thuấn đến thì sóng lặng gió yên.
Đến khi được vua Đường Nghiêu truyền ngôi, suốt 18 năm trị vì, Đế Thuấn chỉ ngồi gảy đàn hát khúc Nam Phong mà trị bình thiên hạ, nhà nhà đều lạc nghiệp âu ca.
    Nguyên Bản:
    Đội đội canh điền tượng,
    Phân Phân vân thảo cầm,
    Phụ Nghiêu đăng báo vị,
    Hiếu cảm động thiên tâm
    Có nghĩa là
    Hàng đàn voi về cày ruộng,
    Hàng bầy chim đến nhặt cỏ,
    Giúp vua Nghiêu lên ngôi báu,
    Hiếu thảo động lòng trời.
    Diễn Quốc Âm:
    Đức Đại Thánh họ Ngu, vua Thuấn,
    Buổi tiềm long gặp vận hàn vi,
    Tuổi xanh khuất bóng từ vi
    Cha là Cổ Tẫu người thì ương ương,
    Mẹ ghẻ tính càng khe khắt,
    Em Tượng thêm rất mực điêu ngoa,
    Một mình thuận cả vừa ba,
    Trên chiều cha mẹ dưới hòa cùng em.
    Trăm cay đắng một niềm ngon ngọt,
    Dẫu tử sinh không chút biến dời,
    Xót tình khóc tối kêu mai
    Xui lòng ghen chét hóa vui dần dần,
    Trời cao thẳm mấy lần cũng đến
    Vật vô tri cũng mến lọ người.
    Mấy phen non lịch pha phôi,
    Cỏ chim vì nhặt, ruộng voi vì cày.
    Tiếng hiếu hữu xa bay bệ thánh,
    Mệnh trương dung trao chánh nhường ngôi
    Cầm thi xiêm áo thảnh thơi,
    Một nhà đầm ấm, muôn đời ngợi khen.